ERESI HASIERA TENPLUAN
 

                                       Raimon-i, neure txalo eskertuarekin.
                                       Salvat-Papasseit-en gorazarrea.
 
 

Orain esazue: «Isastia loratu da,
alorretan zehar arrosen gorria ageri da.
Has gaitezen igitai berriarekin segatzen
gari heldua eta, harekin, belar gaiztoak.»
Ah, ezpain gazteak
ilunpearen ondotik desitxiak, bazenekite nola egunsentia
zaigun berantetsi, nolako luzea den itxarotea
argi altxatzeren bat iluntasunean!
Baina hitzak eskaintzeko gaituzue bizi
gauza bakoitzaren izena itzultzeko,
bide zuzenari hel zaitezten
lurraren menderatze osorako.
Beha dezagun ongi basamortuaren urrunari,
geure loaren hondoraino jaits gaitezen.
Zisterna idorrak gailur bihurtu ziren
ordu geldiren mailek bultzaturik.
Orain esazue: «Entzuten ditugu
haizearen abotsak galburu itsasoan.»
Orain esazue: «Leial jarraituko dugu
beti eta beti herri honen zerbitzuan.»
 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

NEURE HERRIA ETA NI

                                              Pompeu Fabra-ren oroimenez,
                                              guztion Maisu.
 

Edaten genituen urrupaka
iseka-ardo lakarrak
neure herriak eta nik.

Ezpataren arrazoi
gogorrak entzuten genituen
neure herriak eta nik.

Halako irakaspena
entzun behar izan dugu
neure herriak eta nik.

Zorte berdinak
lotzen gaitu betiko:
neure herria eta ni.

Jaun, zerbitzari?
Bereizi ezinak gara
neure herria eta ni.

Arrazoia dugu
borten eta lapurren kontra
neure herriak eta nik.

Gure hizkuntzaren
hitzak salbatzen genituen
neure herriak eta nik.

Doluzko mailak jaisten
ikasten genuen
neure herriak eta nik.

Putzuraino jaitsiak
behatu egiten genuen handik
neure herriak eta nik.

Jaiki ginen biok
itxarote sutsuan
neure herria eta ni.
 

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

SINERAKO HILERRIA

II

Zeinen aberri txipia
inguratzen duen hilerriak!
Itsaso hau, Sinera,
pinu eta mahasti muinoak,
uberketako hautsa. Ez dut ezer
maiteago, hodei baten
itzal bidaiaria izan ezik.
Betirako iragan
egunen gomuta geldia.
 

IV

Nire begiok ez dakite iada
egun eta eguzki galduak
behatu besterik. Nola somatzen dudan
tartana zaharrak firrilka
Sinerako arranpletan!
Oroimenera datozkit
uda argiek
ezabaturiko itsas usainak. Badirau
hatzotan hartu nuen
arrosa. Eta ezpainotan,
haize, su, hitz
iada hauts bihurtuak.

GOIZALDE BAREAREN KANTUA

Eguzkia urreztatuz joan da
uraren lo luzea.
Lasaitasunera heldu denaren
begi hain nekatuok
behatu dute, jakin dute,
ahantzi egiten dute.

Urrun, itsasoaz haraindi
joanez doa nire txalupa.
Barne lehorretik, kantu bat
darraio airearekin:
«Galduko haiz inoiz
etorrerarik ez duen bidean.»

Goizeko argi kupidatsuaren pean
neure izen zaharreko
hildakoen etxean,
diot egun: «Oraino banaiz.»
Lo hartuko dut bihar
beldurrik eta damurik gabe.
Eta mun eginen dio urre berriak
marmorearen serenitateari.

Bakarti, bost zuhaitzen
lorategiko bakean,
bildua dut iada neure denbora,
arrosa zuri bitxia.
Dei egina, oraintxe sartuko naiz
egoitza ilunetan.

ERESI SAIOA TENPLUAN

Oh, zeinen unatua nagoen
neure lur koldar, zahar, hain basati honetaz,
eta nola maiteko nukeen bertatik lekutzea,
ifarraldetik harat,
jendea garbia omen den hartara,
eta leiala, landua, aberatsa, librea,
ernea eta alaia!
Orduan, kongregazioan, esanen lukete anaiek
gaitzetsiz: «Nola kabia uzten duen txoriñoa,
hala da bere lurra kitatzen duen gizona»,
nik, ordurako urrundua, trufa eginen nukeen artean
neure herri zeken honen
legeaz eta jakinduria zaharraz.
Baina ez natzaio neure ametsari atxikiko
eta hemen geldituko naiz hil arte.
Neu ere koldarra eta basatia bainaiz oso
eta maite baitut
oinaze desesperatu batean
neure aberri pobre,
zikin, triste, zorigaitzeko hau.

ZEZEN LARRUA

XXX

Aunitzak dira gizakiak eta aunitzak mintzoak
eta izen asko eman dira amodio bakarrari.

Berandu heldu zen zilar zahar hauskorra
argitasunean gelditua zelaien gainean.
Lurrak, milaka belarri erneren zeladaz
hegaztiak katibatu zituen aireko kantuez.

Bai, uler ezazu eta zeuregana ezazu, zuk ere,
oliondoetatik,
haizearen abots presoaren egia garai eta laua:
«Aunitzak dira mintzoak eta aunitzak gizakiak
eta izen asko emanen zaizkio amodio bakarrari.»
 

XXXVIII

Ez da komeni esan dezagun
gure beldurretik harat pentsatzen dugunaren izena.
Haztatuz topo egiten baldin badugu
itsu arrotz horrekin
eta itsuaren behako zuri horrek
ikusiak sentitzen baldin bagara betiere,
non jasoko dugu bizia
ezerezean eta hutsean izan ezik?
Saiatuko gara ondarrean eraikitzen
geure ametsen jauregi arriskutsua
eta irakaspen apal hau jasoko dugu
nekearen denbora osoan zehar,
horrela bakarrik baikara libreak borrokatzearren
izuari gaintzeko azken garaitzagatik.
Entzun, Sepharad: gizonek ezin dute izan
libreak izan ezik.
Jakin dezala Sepharadek ezin izanen dugula izan
libreak izan ezik.
Eta dagiela orru herri osoaren abotsak: «Amen.»
 

XLVI

Aldizka beharrezkoa da eta bortxazkoa
gizon bat hil dadin herriarengatik
baino inoiz ez du herri oso batek hil behar
gizon bakar batengatik:
har ezazu gogoan, Sepharad.
Egizu seguruak daitezen dialogoaren zubiak
eta egizu ulertzera eta maitatzera
zure umeen arrazoi eta mintzo aunitzak.
Egin dezala geldiro euri ereintzetan
eta datorrela airea esku luzatua iduri,
leuna eta ongarria oso zelai zabaletan.
Bizi dadila Sepharad betiereko
ordenean eta bakean, lanean,
merezi eta zailetsitako
askatasunean.